با ما تماس بگیرید : +98 - 31- 36266208

دکتر زهرا علیان

فوق تخصص غدد و متابولیسم-رشد کودکان

آدرس مطب: اصفهان، خیابان شریعتی، روبروی بیمارستان شریعتـی، طبقه سـوم، واحـد 34
تلفن : 03136266208
روزها و ساعات کاری مطب
  •    ساعات کار مطب از ساعت 4 الی 8 شب
  • روزهای فعالیت :شنبه، یکشنبه، سه شنبه ، چهار شنبه
  • جهت تماس با مطب بین ساعات 4-8 شب با شماره 03136266208 تماس بگیرید در بقیه ساعات روز با شماره همراه09137117395 تماس بگیرید
منوی سایت
موردی برای نمایش وجود ندارد
ساکسندا(لیراگلوتاید) یک قلم 3 میلی گرم  قابل تزریق است که ممکن است در بزرگسالانی که اضافه وزن دارند (دارای BMI بالای 27 )  ودر کنار آن مشکلات طبی مرتبط با اضافه وزن دارند و یا  مبتلا به چاقی می باشند (BMI بالای 30) منجربه کاهش وزن شود .
ساکسندا بایستی همزمان با رژیم غذایی کم کالری وافزایش فعالیت بدنی استفاده شود.
*ساکسندا برای درمان دیابت تیپ2 نیست.
* ساکسندا و ویکتوزا از یک دسته دارویی می باشند(لیراگلوتاید)و نبایستی همزمان استفاده شوند.
*از مصرف توام ساکسندا و انسولین بایستی اجتناب کرد.
*معلوم نیست که ساکسندا خطر مشکلات قلبی یا سکته مغزی یا مرگ مرتبط با مشکلات قلبی یا سکته را تغییر دهد.
*معلوم نیست که ساکسندا درافرادیکه پانکراتیت دارند بی خطر باشد.
*معلوم نیست که ساکسندا در کودکان زیر 18سال موثر باشد و استفاده آن برای کودکان توصیه نمی شود.
عوارض جدی که ممکن است در مصرف ساکسندا روی دهد:
1-احتمال تومور تیروئید شامل کانسر تیروئید
در صورتیکه احساس ورم در ناحیه گردن داشتید،خشونت صدا،بلع مشکل دار،کم آوردن نفس .این علائم می تواند ناشی از کانسر تیروئید باشد. در مطالعاتی که بروی خرگوش ها و موشها صورت گرفته است ساکسندا و داروهایی که شبیه ساکسندا عمل میکنند می توانند تومورهای تیروئید و از جمله کانسر تیروئید ایجاد کنند.
معلوم نیست که ساکسندا باعث تومور تیروئید یا فرمی از کانسر تیروئید به نام کارسینومای مدولاری تیروئید (MTC) شود.
اگر شرح حال خانوادگی در بیمار یا فامیل بیمار ازMTC(کارسینوم مدولری تیدوئید)
یا اختلال سیستم اندوکرین به اسم MEN تیپ 2 وجود دارد از ساکسندا استفاده نشود.
در چه مواردی نیایستی از ساکسندا استفاده شود:
1-شما یاخانواده تان شرح حالی از MTC(کارسینومای مدولاری تیروئید) داشته باشید.
2-اگر شما مبتلا به MEN تیپ 2 هستید
3- در صورتی که آلرژی به لیراگلوتاید یا ساکسندا وجود داشته باشد.
علائم آلرژی به صورت ورم صورت ،لبها ،زبان یا گلو،سردرد یا احساس سرگیجه افزایش ضربان قلب،مشکل تنفس یا بلع و راش شدید پوستی یا خارش است.
4-در صورتیکه بار دار هستید یا تصمیم به بارداری دارید از ساکسندا استفاده نشود چون برای جنین خطرناک است.
نکاتی که پزشک بایستی قبل از تجویز ساکسندا در مورد بیمار خود بداند:
1- مصرف دیگر اگونسیت های رسپتور GLP-1 
2- حساسیت به لیراگلوتاید یا دیگر ترکیبات ساکسندا
3- مشکلات جدی در معده مثل کاهش سرعت تخلیه معده (گاستروپارزی)یا مشکل هضم غذا
4- بیماری های پانکراس ،کلیه ها یا کبد
5- وجود افکار خودکشی
6- بار داربودن یا تصمیم به بارداری
7- در زمان شیردهی،معلوم نیست که ساکسندا از شیر مادر عبور کند با این حال بهتر است مصرف نشود
8- پزشک بایستی از مصرف سایر داروها از جمله ویتامین ها و مکمل ها مطلع باشد
9- ساکسندا سرعت تخلیه معده را کاهش می دهد و می تواند بروی داروهایی که نیاز به عبور سریع از معده دارند تاثیر بگذارد.
چگونه بایستی از ساکسندا استفاده کنم؟
تزریق ساکسندا به صورت زیر جلدی در ناحیه اطراف معده (شکم)ران یا بالای بازو است.نبایستی به صورت تزریق عضلانی یا وریدی باشد.به هیچ عنوان نبایستی از قلم یا سوزن های ساکسندا به صورت مشترک استفاده کرد.
عوارض جانبی ساکسندا چیست؟
1- احتمال تومورهای تیروئید از جمله کانسر (سرطان)
2- التهاب پانکراس درصورتیکه درد شدید اطراف معده وجود داشته باشد که قبلا نداشتید و همراه با آن دچار استفراغ شوید(گاهی مواقع استفراغ ندارد)بایستی سریعا ساکسندا قطع شود و با پزشک خود تماس گرفته شود.این درد ممکن است انتشار به ناحیه پشت کمر نیز داشته باشد.
3- مشکلات کیسه صفرا:ساکسندا ممکن است باعث مشکلات کیسه صفرا و از جمله سنگ کیسه صفراشود.گاهی مواقع این سنگ ها نیاز به جراحی پیدا می کنند.
4- افت قند خون در بیمارانی که دیابت تیپ 2 دارند و همزمان داروهای درمان دیابت دریافت میکنند.به خصوص دربیمارانی که سولفونیل اوره دریافت می کنند.
در صورتی که بیمار  از سولفونیل اوره استفاده می کند هنگامی که قرار است ساکسندا شروع شود لازم است دوز سولفونیل اوره کاهش یابد
5- افزایش ضربان قلب حتی موقعی که بیمار در حال استراحت است
6- نارسایی کلیه :ساکسندا ممکن است باعث تهوع،استفراغ یا اسهال شود که منجر به از دست دادن آب بدن (دهیدراسیون) شود که خود می تواند منجر به نارسایی کلیه شود.این مشکل می تواند دربیمارانی که قبلا هیچ مشکل کلیه نداشته اند روی دهد.دریافت حجم زیادی از مایعات می تواند خطر( دهیدراسیون)  را کاهش دهد.
7- واکنش های آلرژیک شدید
8- پرسش یا افکار خود کشی:بایستی  به هرگونه تغییر در وضعیت روحی توجه داشت به خصوص تغییرات ناگهانی در خلقیات،رفتارها افکار یا احساسات.
عوارض جانبی شایع ساکسندا عبارتند از تهوع،اسهال،یبوست،سردرد،استفراغ،افت قند خون،کاهش اشتها،ناراحتی معده ؛خستگی،سرگیجه ،دردمعده،تغییر در سطح آنزیم لیپاز خون
تهوع شایعترین عارضه در شروع درمان با ساکسندا است،اما در طول زمان دربیشتر افراد کاهش می یابد.
نحوه تزریق ساکسندا:
دوز پیشنهادی  3 میلی گرم روزانه است .در هر موقع از روز می توان تزریق کرد و به زمان غذا خوردن ربطی ندارد.
با دوز 6./ میلی گرم در روز در هفته اول شروع می شود و در طی هفته های بعد تا دوز 3 میلی گرم افزایش می یابد.
تزریق به صورت زیر جلدی در ناحیه شکم ،ران یا بازو است.
                                                                              ترجمه :دکتر زهرا علیان
                                                                   فوق تخصص غدد  و متابولیسم -رشد اطفال
                   

 
عوامل موثر در کوتاهی قد
میزان رشد قدی کودکان تحت تاثیر عوامل ژنتیکی و محیطی است، ولی متاسفانه در بسیاری از موارد، مسائل ژنتیکی نادیده گرفته می شود و والدین چندان توجهی به آن ندارند. همچنین بروز بیماری های مختلف و شیوه تغذیه از جمله مسائل محیطی است که می تواند در رشد قدی بچه ها تاثیرگذار باشد؛ اما  موضوع ژنتیک که بیشتر نادیده گرفته می شود، به این معنی است که اگر پدر و مادری قدشان متوسط یا کوتاه باشد، نباید انتظار داشته باشند فرزندشان خیلی قد بلند شود.

نتایج مطالعاتی که در این زمینه انجام شده، نشان می دهد قد بچه ها به اندازه میانگین قد پدر و مادرشان است. البته این میزان برای پسرها ممکن است کمی بیشتر از مقدار میانگین باشد و برای دخترها کمی کمتر، ولی به طور کلی اندازه قد پدر و مادر هم در این زمینه بسیار تاثیرگذار است.

هر کوتاهی قدی غیرطبیعی نیست 
هر کوتاهی قدی نشان دهنده مشکل نیست و نیازی به بررسی و درمان هم ندارد. در صورتی که کودکی با افزایش سن، روند طبیعی ای را که براساس منحنی های رشد انتظار می رود طی نکند، باید بررسی های بیشتری را برای او انجام داد؛ بنابراین زمانی که با افزایش سن، قد کودک ثابت می ماند یا میزان افزایش قدش به حدی نیست که طبیعی حساب شود، به بررسی های دقیق تر نیاز خواهد بود. البته در صورتی که کودک تغذیه خوبی داشته باشد و به اندازه کافی ورزش کند و به دیگر مسائل محیطی هم توجه شود، ممکن است قدش از میانگین قد پدر و مادر هم بلندتر شود، اما اگر به همان اندازه میانگین قد والدینش بود نیز اتفاقی غیرطبیعی رخ نداده و جای نگرانی ندارد. به همین دلیل هم توصیه می شود والدین میزان قد کودک را با آرزوها و تمایلات خودشان مقایسه نکنند.

دیر کنید کاری از دست تان برنمی آید 
خیلی ها می دانند قد فرزندشان کوتاه تر از حالت طبیعی است، اما دست روی دست می گذارند و کاری انجام نمی دهند تا زمانی که فرصت داشته باشند یا وقتی کوتاهی قد، کودک شان را آزار دهد.  برای درمان کوتاهی قد کودکان باید بموقع به پزشک مراجعه شود. بیشتر موارد کوتاهی قد را در صورتی که بموقع تشخیص داده شود، می توان درمان کرد؛ بنابراین حتما پیش از پایان بلوغ و قبل از بسته شدن صفحات رشد استخوانی باید مشکل کوتاهی قد را تشخیص داده و آن را درمان کرد.


به عنوان نمونه برای درمان کوتاهی قد دختری که از شروع قاعدگی اش گذشته یا پسری که در سنین حدود شانزده سالگی است و تاکنون از نظر کوتاهی قد بررسی نشده ، کار زیادی نمی توان انجام داد و حتی اگر مشکل تشخیص داده شود هم دیگر دیر شده است؛ زیرا در این سنین صفحات رشد بسته شده و استخوان ها دیگر رشد طولی نخواهند داشت؛ بنابراین پس از این سنین حتی اگر بخواهند نوجوان را درمان کنند و از هورمون رشد کمک بگیرند باز هم استخوان ها رشد طولی ندارد و فقط عرض آنها زیاد می شود، در نتیجه بر میزان قد تاثیری نمی گذارد.


هورمون رشد برای هر کوتاهی قدی نیست 
این روزها نه تنها پدر و مادرها که گاهی خود نوجوانان هم به محض این که احساس می کنند قدشان کوتاه است به فکر هورمون رشد می افتند و می خواهند با استفاده از این هورمون مشکل کوتاهی قدشان را درمان کنند. در صورتی که استفاده از این هورمون برای همه مناسب نیست و نباید خودسرانه از آن استفاده کرد.  استفاده از هورمون رشد برای بچه هایی که واقعا با مشکل کمبود هورمون رشد مواجه هستند، در صورتی که از سوی پزشک تجویز شود، موثر است و می تواند قد آنها را افزایش دهد، اما برای بچه هایی که عامل کوتاهی قدشان کمبود هورمون رشد نیست، استفاده از این هورمون هم موثر نخواهد بود.

استفاده از هورمون رشد برای کسانی که علت کوتاهی قدشان موارد دیگری مانند بلوغ زودرس یا مسائل ژنتیکی است یا افرادی که دیر به پزشک مراجعه کرده اند، نه تنها به افزایش قد کمکی نمی کند که حتی ممکن است به بروز عوارض ناخوشایندی مانند افزایش فشار خون، دیابت و بدشکل شدن استخوان ها هم منجر شود.


براین اساس، به پدر و مادرهایی که احساس می کنند فرزندشان قد کوتاهی دارد، توصیه می شود بموقع به پزشک مراجعه کنند و بررسی های لازم را انجام دهند تا مشخص شود کوتاهی قد کودک واقعا نگران کننده و نشانه مشکل است یا موضوعی طبیعی به حساب می آید. همچنین به هیچ عنوان نباید برای استفاده از هورمون رشد بی دلیل به پزشک اصرار کنند، زیرا این هورمون در مواردی که نباید استفاده شود، فقط عارضه برجای خواهد گذاشت و فایده ای ندارد.

 
توصیه هایی برای افزایش قد کودکان
 برای افزایش رشد قدی بچه ها به تغذیه آنها اهمیت دهند و سعی کنند موادی را که برای رشد استخوان ها لازم است بویژه در سنین کودکی و نوجوانی و حین بلوغ در برنامه غذایی شان بگنجانند. همچنین وضع خواب کودکان هم باید طوری باشد که هورمون رشد بخوبی ترشح شود. وی با بیان این مطلب توضیح می دهد:بیشترین میزان ترشح هورمون رشد در طول شبانه روز، در زمان خواب شبانه اتفاق می افتد و به همین دلیل خوب است بچه ها حتما حداکثر تا ساعت 11 شب خواب باشند، چون اگر در زمان اوج ترشح هورمون رشد که حدود 12 نیمه شب است، نخوابیده باشند این هورمون هم به اندازه کافی ترشح نمی شود، بنابراین کودکانی که دچار اختلالات خواب هستند با مشکل کوتاهی قد نیز روبه رو خواهند شد. موضوع دیگری که برای رشد قدی بچه ها باید در نظر گرفته شود، ایجاد محیطی آرام برای کودک است که می تواند در میزان ترشح هورمون رشد اثر بگذارد.
یکی از دغدغه های پدران و مادارن در زندگی امروزه بلوغ  زود رس درفرزندشان می باشد لذا شناسایی به موقع این مسئله بسیار حائز اهمیت می باشد.بلوغ طبیعی دوره‌ای است که طی آن صفات ثانویه جنسی به‌وجود می‌آیند و فرد توان باروری پیدا می‌کند. تغییرات فیزیکی در دوران بلوغ، نتیجه‌ مستقیم یا غیرمستقیم بلوغ غده هیپوتالاموس در دستگاه عصبی مرکزی، تحریک اعضای جنسی و ترشح هورمون‌های جنسی است. اما بلوغ زودرس براساس تعریف‌های اپیدمیولوژیک ظاهر شدن علایم بلوغ‌ ‌از نظر فیزیکی و هورمونی زیر 8 سال در دختران و زیر 9 سال در پسران است. این روزها با تغییری که در ساختار زندگی شهری صورت گرفته و با توجه به پیشرفت‌هایی که در زندگی اجتماعی به‌وجود آمده بلوغ زودرس در دختران سفیدپوست زیر 7 سال و در سیاه‌پوستان زیر 6 سال تعریف شده است. ابتدا این کودکان بلندتر از همسن‌های خود هستند ‌ولی به‌دلیل بلوغ زودرس استخوان‌ها‌،‌ ‌در نهایت قد کوتاه‌تری در‌ ‌بلوغ خواهند داشت.

اولین علامت بلوغ در دختران برجستگی سینه و در پسران بزرگ شدن و تغییر سایز بیضه‌هاست. بنابراین اگر دختری در ناحیه تناسلی و زیر بغل با رشد مو مواجه شد نباید اینطور قلمداد شود که بالغ شده چون این حالت مقدمه بلوغ است. در دختران علایم ابتدا با بزرگ شدن سینه‌ها ظاهر می‌شود و بعد از آن است که نواحی‌ای از بدن که در آنها غدد جنسی وجود دارد رویش مو پیدا می‌کند. عادت ماهانه نیز در مرحله نهایی اتفاق می‌افتد. در پسران اولین علامت بزرگ شدن بیضه و سپس بلوغ دیگر اجزای اندام تناسلی است.
 
عوامل بلوغ زودرس:

عوامل زیادی در شروع بلوغ اهمیت دارند ولی بیشتر بار این عوامل وابسته به ژنوم افراد است. در واقع این ژنتیک است که تعیین می‌کند در چه سنی فرد وارد بلوغ شود اما چنین به‌نظر می‌رسد که سایر عوامل نیز بر سن شروع و البته پیشرفت تکامل بلوغ تاثیرگذارند. تغذیه، وضعیت عمومی سلامت، موقعیت جغرافیایی و البته حالت روانی و سبک زندگی همگی می‌توانند بر زمان شروع بلوغ اثر بگذارند. اینکه در بیشتر موارد نشانه‌های بلوغ در یک دختر تقریبا در همان زمانی که مادرش بلوغ را تجربه کرده ظاهر می‌شود، نشان می‌دهد ژنتیک بر زمان آغاز این پدیده اثر مستقیم دارد. این در واقع در ساختار بدن فرد تعیین شده است اما این تنها ژن نیست که تعیین‌کننده است. برخی عوامل محیطی هم این ژن را می‌پرورانند، از جمله وزن، قد و تغذیه. به عنوان مثال اضافه وزن در دختران، احتمال بلوغ زودرس را افزایش می‌دهد ولی این رابطه در پسران حالت عکس دارد و لاغری مفرط، باعث افزایش احتمال بلوغ زودرس می‌شود.
افرادی که دچار بلوغ زودرس می‌شوند از نظر روانی دچار مشکلات زیادی خواهند شد. رشد اندام‌ها و بروز علایم بلوغ در نوجوانان کم‌سن در مقایسه با سایر همسالان، باعث ایجاد اضطراب شدید در این کودکان و‌ ‌والدین آنها می‌شود. از سوی دیگر، دیده می‌شود در ارتباط والدین و فرزندان آنقدر فاصله وجود دارد که بچه ها نمی‌توانند مشکلات‌شان را با آنها در میان بگذارند و این اضطراب مضاعفی را بر آنها تحمیل می‌کند. در عین حال، بلوغ زودرس در دختران شایع‌تر از پسران است اما معمولا علت پاتولوژیک ندارد. این در حالی است که در پسران وقتی علایم بلوغ زودرس مشاهده می‌شود این نگرانی ایجاد می‌شود که اتفاق بیمارگونه‌ای در حال وقوع است. گاهی بلوغ در شرایطی آغاز می‌شود که فرد دچار تومور مغزی است یا آنسفالی مغزی دارد. این آسیب‌های مغزی باعث می‌شود تغییرات هورمونی که آغازکننده بلوغ است زودتر ایجاد شود که به آن بلوغ ثانویه یا مرضی می‌گویند. عفونت‌های مغزی، ضربه‌های مغزی، تومور مغزی و مصرف داروهای استروژن و آندروژن قبل از بلوغ از مهم‌ترین عوامل بیمارگونه بلوغ زودرس در پسران است و به همین دلیل بروز بلوغ زودرس در پسران باید جدی گرفته شود و هر چه زودتر بررسی‌های لازم انجام شود.

تشخیص بلوغ زودرس:
اگر بلوغ زودرس زود تشخیص و ردیابی شود، اشکالی در رشد ایجاد نمی‌کند. بررسی‌های تشخیصی در این مورد بستگی به فرد دارد اما به‌طور کلی هر کودکی که زیر 6 سال علایم را نشان می‌دهد باید MRI، سی‌تی‌اسکن و آزمایش‌های مختلف در مورد او انجام شود اما در سنین کمی بالاتر با معاینه و براساس شواهد بالینی بررسی‌های لازم را انجام می‌دهد. اندازه‌گیری میزان هورمون‌های بلوغ در این مورد بسیار کمک‌کننده است چون هنگام بلوغ، مغز هورمون خاصی ترشح می‌کند که هم در بدن دختر و هم در بدن پسر ترشح می‌شود اما تفاوت آن در محل اثر هورمون‌هاست. در مورد برخی والدین که از هورمون رشد برای کودک‌شان استفاده می‌کنند باید گفت، این هورمون درصورتی باید استفاده شود که کودک کمبود هورمون رشد داشته باشد و در استفاده از آن تنها به‌دلیل بلند قد شدن کودک باید دقت کرد. بنابراین درمان باید بسیار زود شروع شود (قبل از سن استخوانی 12 سال برای دختران و 13 سال برای پسران)‌ به این ترتیب مراجعه به پزشک و شروع درمان دارویی و روانی مهم ترین روش درمانی بلوغ زودرس خواهد بود.

راه‌حل و پیشگیری از بلوغ زودرس:
راه‌حل پیشگیری از بلوغ زودرس به تغذیه و توجه به رشد مناسب فرد بستگی دارد. والدین باید از چاقی مفرط فرزندان‌شان پیشگیری کنند و به هیچ‌وجه مرغ و تخم‌مرغ ماشینی و فراورده‌های هورمونی را به‌خصوص به دختران خود ندهند. آمپول‌های تزریقی برای جلوگیری از بلوغ زودرس نیز بسیار مضر هستند چون محور تخمدان به هیپوفیز را مختل می‌کند و تاثیر منفی در رشد واژن و رحم دارد و استفاده از آن به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. همان‌طور که مصرف داروهایی که ممکن است منجر به بلوغ زودرس شود نیز اصلا مناسب نیست. والدین باید مراقب باشند با دیدن علایم اولیه اگر لزومی به درمان بود حتما درصدد درمان برآیند.
 
ما با استفاده از یک رژیم غذایی غنی از موادمغذی، حتی در کودکانی که پدر و مادر از نظر ژنتیکی قد متوسط یا کوتاهی دارند، میتوانیم رشد قدی بیشتری ایجاد کنیم. نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که نقش تغذیه در رشد قد به قبل از دوران بلوغ بازمیگردد. به محض آنکه نوجوان بالغ شد، دیگر با تغذیه نمیتوان به رشد قدی او کمک کرد.

بسیار مهم است که کودکان خواب آرام شبانه داشته باشند و به اندازه کافی فعالیت کنند. حتی الامکان 1 ساعت قبل از خواب، کودک قندهای ساده مثل شکر، شکلات، آب نبات، تافی و... مصرف نکند چون قندهای ساده خود در هورمون رشد اختلال ایجاد میکنند و وقتی هورمون رشد به اندازه کافی ترشح نشود، رشد قدی تا حدی دچار اختلال میشود. بهترین خوراکی قبل خواب شیر است چون کلسیم در تایم خواب شبانه جذب میشود.

 

رژیم غذایی قبل از رسیدن به بلوغ

به همین دلیل توصیه میشود قبل از رسیدن کودک به دوران بلوغ مواد غذایی کلسیم دار که در شیر و لبنیات و ماست از نوع "کم چربی" موجود است، مصرف شود. مصرف خانواده کلم شامل گل کلم، برگ کلم و...، دانه کنجد هم به دلیل امگا ۳ بالا و هم کلسیم بالا، مواد غذایی حاوی ویتامین A یا حاوی پیشتاز ویتامین A بتاکاروتن که در هویج، انبه موجود است و منابع غنی ویتامین C مثل مرکبات را هم باید افزایش دهیم و در نهایت مرتبا کنترل کنیم که کودک مان دچار فقر آهن نباشد زیرا فقر آهن خود زمینه را برای اختلال در رشد قدی فراهم میکند. بطور کلی بخور نخورهای تغذیه ای در رشد قدی کودکان موثر است.

نقش خواب در افزایش قد

معمولا کودکانی که دچار کم خونی اند، هم وزن گیری خوبی ندارند و هم قد شان کوتاه میماند. غیر از تغذیه، آنچه بر رشد قدی کودکان تاثیر میگذارد، یک خواب آرام شبانه است. خیلی از بچه ها ممکن است بعد از ظهرها 2ساعت بخوابند اما شب ها دیر بخوابند و صبح ها زود بلند شوند. این نوع خوابیدن ملاک نیست! خوابیدن در شب باید در شرایطی باشد که هورمون ملاتونین یا هورمون خواب ترشح شود. ملاتونین در زمان خواب و زمان فعالیت روزانه ترشح میشود.

بسیار مهم است که کودکان خواب آرام شبانه داشته باشند و به اندازه کافی فعالیت کنند. حتی الامکان 1 ساعت قبل از خواب، کودک قندهای ساده مثل شکر، شکلات، آب نبات، تافی و... مصرف نکند چون قندهای ساده خود در هورمون رشد اختلال ایجاد میکنند و وقتی هورمون رشد به اندازه کافی ترشح نشود، رشد قدی تا حدی دچار اختلال میشود. بهترین خوراکی قبل خواب شیر است چون کلسیم در تایم خواب شبانه جذب میشود.لبخندلبخندلبخند

پرسش و پاسخ ها

لیست آلبومها
آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 209807
  • بازدید امروز : 343
  • بازدید دیروز : 228
  • بازدید این ماه : 2947
  • بازدید ماه قبل : 8874
  • آخرین بازدید : سه شنبه 19 آذر 1398 (21:39) ب.ظ